“Mów dziecku, że jest dobre, że może, że potrafi” Janusz Korczak

Komunikacja to nieodłączny element naszego życia, podstawa dobrych relacji. Dzięki niej wyrażamy swoje potrzeby, okazujemy emocje, prowadzimy dialog, budujemy relacje.

U osób z autyzmem komunikacja jest jedną z kluczowych trudności. Od braku mowy, opóźnienia jej rozwoju, poprzez trudności  w komunikowaniu się niewerbalnym, ale także problemów w adekwatnym odbieraniu komunikatów do szerokiego zasobu słownictwa, długich monologów— Komunikacja jest utrudniona.

Jest wiele metod, podejść rozwijających tę sferę, ale ja chcę się dziś zatrzymać na komunikatach, które my kierujemy do dziecka z autyzmem.

Ze względu na to, że w sferze tej występują trudności, często koncentrujemy się na rozwoju rozumienia i korzystania z podstawowych pojęć przez dziecko, np. lala, miś, auto, pić, tak. W pracy terapeutycznej nasze komunikaty to w dużej mierze pytania typu: Co to? Co chcesz? Chcesz pić? lub wypowiedzi nakazujące , co dziecko ma zrobić: Załóż buty. Daj piłkę. Wstań. Usiądź.

Biorąc pod uwagę zakres rozumienia mowy i poziom funkcjonowania dziecka nasze działania są zapewne słuszne. Ale chciałabym, by prócz terapii rozumienia i rozwijania mowy nie zapomnieć o tak ważnej roli komunikowania się, jaką jest przekazywanie emocji i budowanie relacji.

Jak wiemy, komunikacja to nie tylko słowa, to nasze gesty, ton głosu, postawa ciała. Chcę dziś zachęcić wszystkich do jak najczęstszych pozytywnych komunikatów, które pomogą zbudować relacje, wzmocnią poczucie bezpieczeństwa, zachęcając dziecko do przekazywania informacji w sposób naturalny, nie w odpowiedzi na polecenie czy pytanie.

Oto 10 pozytywnych komunikatów, które warto wprowadzić do codziennych spotkań:

  1. Uśmiech i ciepłe spojrzenie– pamiętaj o roli komunikatów niewerbalnych, pomoże Ci otwarta postawa całego ciała.
  2. Witaj! Dobrze Cię widzieć!– okaż radość na widok dziecka, ciepłe przywitanie to podstawa i działa lepiej niż komunikat „Dzień dobry, usiądź”
  3. Dobrze Ci idzie!– zachęcaj dziecko do wyzwań i rozwijania repertuaru swoich zachowań, zwiększając jego poczucie własnej wartości pomożesz mu w osiąganiu elastyczności.
  4. Nie udało się, spróbuj jeszcze raz! Potrafisz!– zapewnij dziecko, ze błąd to nic złego, błędy się zdarzają. Pamiętaj jednak, żeby nie dopuścić do zbyt dużej liczby porażek, gdyż dziecko z autyzmem tego nie lubi. Jeżeli trzeba, pomóż mu osiągnąć sukces zmieniając wymagania.
  5. Możesz wybrać!- takie sformułowanie komunikatu pokazuje dziecku, że faktycznie decyzja należy do niego, choć czasem jej podjęcie bywa trudne, zdecydowanie wzmacnia poczucie tożsamości.
  6. Chcesz mi o czymś powiedzieć?– daj dziecku czas na opowiedzenie swojej historii, okazanie emocji związanych z ważnym wydarzeniem. Jeżeli dziecko nie mówi, a komunikacja jest na podstawowym poziomie, staraj się stopniowo wprowadzać do słownika komunikaty, które będą umożliwiać dziecku okazywanie emocji, przekazywanie relacji np. ze szkoły. Gdy jesteś pewien, co dziecko przekazuje- nazwij komunikat wyrażony mimiką i gestem, pokaż, że rozumiesz i słuchasz.
  7. Lubię Cię!-Taki komunikat połączony ze szczerym uśmiechem, a czasem przytuleniem buduje każdą relację i podnosi poczucie własnej wartości.
  8. Dziękuję!– okaż wdzięczność za wysiłek dziecka, gdy coś zrobiło, pokazało, podało.
  9. Miłego dnia! lub Dobrej zabawy!-pokaż, że chcesz przekazać pozytywną energię na dalszą część dnia.
  10. Do zobaczenia we wtorek!– pokaż emocjami, że cieszysz się na kolejne spotkanie.

 Nawet jeżeli dziecko ma trudność z rozumieniem mowy, korzystając z tych komunikatów -razem poczujecie, że warto być pozytywnym! Na pewno pomoże wam to w zbudowaniu dobrej relacji.