Jeśli jesteś rodzicem i trafiłeś tutaj, bo niepokoisz się o rozwój swojego dziecka, sprawdź, jakie są wczesne objawy autyzmu. Nie lekceważ ich. Wielu rodziców, którzy trafiają na diagnozę opowiada o długiej drodze, którą przeszli, zanim dowiedzieli się, że ich dziecko ma zaburzenia ze spektrum autyzmu.

Kiedy podczas mojej drogi zawodowej dowiedziałam się od prowadzących jedno ze szkoleń, że rodzice dzieci z ASD słyszeli często od różnych specjalistów, że nie muszą się wcale niepokoić zachowaniami swego dziecka, bo na przykład chłopcy zaczynają mówić później, nie byłam świadoma skali tego zjawiska. Wydawało mi się, że nieczęsto zdarza się, by pediatra, psycholog, pedagog, nauczyciel, odsyłał rodziców z wiadomością, że „Wszystko jest porządku”, podczas gdy dziecko wyraźnie prezentowało trudności rozwojowe.

Jednak praktyka uświadomiła mi, że ogromna część rodziców odwiedza bardzo dużą ilość specjalistów, zanim trafi do ośrodka, w którym diagnozuje się zaburzenia ze spektrum autyzmu.

Od wielu rodziców usłyszałam: „Powiedziano mi, że chłopcy zaczynają mówić później”. Rodzice opisywali też kuriozalne wręcz wizyty u pediatry, gdy lekarz zadawał pytania, bez sprawdzenia poziomu funkcjonowania dziecka. Np. „Czy dziecko słyszy?” „Chyba tak.” „Czyli słyszy”. Niestety nie są to odosobnione przypadki.

Niepokojące objawy autyzmu

Jeśli u Twojego dziecka:

-występuje specyficzny kontakt wzrokowy (nie nawiązuje go, patrzy przez Ciebie, jakby Cię nie zauważało, patrzy na twarz, ale nie w oczy)

-zaobserwujesz, że nie odpowiada na Twój uśmiech

-nie podziela uwagi (podzielanie uwagi polega na wspólnym patrzeniu na pewien obiekt i przenoszeniu uwagi na drugą osobę)

-nie pojawiają się gesty, pierwsze słowa lub rozwój mowy jest opóźniony

-nie bawi się zabawkami zgodnie z ich funkcją

-dziecko przejawia specyficzne zainteresowania: układa zabawki w rzędy, może długo wpatrywać się w świecące przedmioty, długo się kręcić itp.,

poszukaj w swoim otoczeniu specjalistów: lekarza, pedagoga lub psychologa w poradni psychologiczno- pedagogicznej, logopedy itp.

Im wcześniej zaobserwujemy objawy autyzmu i postawimy diagnozę, tym szybciej rozpoczęta zostanie terapia umożliwiająca polepszenie funkcjonowania dziecka. Pamiętajmy, że mózg jest najbardziej plastyczny w okresie wczesnego dzieciństwa i wtedy najlepiej rozpocząć stymulowanie rozwoju.

Pomówmy o mowie

Jeszcze jedna informacja w kwestii mowy. Ponieważ rodziców dzieci, które otrzymują diagnozę autyzmu, zwykle najbardziej niepokoi kwestia opóźnionego rozwoju mowy, odniosę się jeszcze do popularnego mitu, o którym wspomniałam na początku tekstu.

Według badań u chłopców w porównaniu do dziewczynek można faktycznie zaobserwować późniejsze pojawianie się gestów oraz pierwszych słów (Özçalska, Goldin-Meadow, 2010). Jednakże te różnice międzypłciowe w nabywaniu mowy mieszczą się w granicach normy.

Około 9-10 miesiąca obserwujemy u dziecka pojawianie się pierwszych gestów: dziecko używa ich, by coś uzyskać (np. wskazuje na zabawkę, która jest na szafie), by coś pokazać, czymś się z nami podzielić (Volter, Eryting, 1990).

Pierwsze słowa występują u dzieci 12-13 miesięcznych (Fenson i in., 1994).

Pod koniec drugiego roku życia dzieci powinny używać wyrażeń dźwiękonaśladowczych (np. odgłosy zwierząt), stosować nazwy rzeczowników, czasowników i przymiotników. Dziecko 24 -miesięczne zaczyna tworzyć wypowiedzi składające się z dwóch wyrazów.

Zwracajmy uwagę nie tylko na pojawianie się pierwszych słów, ale także na pierwsze dziecięce gesty. Obserwujmy dzieci i nie obawiajmy się konsultować ich rozwoju ze specjalistą. Nie rezygnujmy z szukania odpowiednich poradni, ośrodków, gdy odczuwamy niepokój w związku z rozwojem dziecka.

Lekarze, pielęgniarki, psychologowie i inni specjaliści: nie bagatelizujcie informacji pochodzących od rodziców.

Zdjęcie: Difei Li via Foter.com / CC BY-NC-ND