Wielokrotnie prosiliście o relację z konferencji. Dla wytrwałych- kilka słów o tym, co działo się w Stanach.

W kwietniu 2017 roku uczestniczyłam i zaprezentowałam 2 tematy podczas 5-tej międzynarodowej konferencji dotyczącej rozwoju małego dziecka, zorganizowana przez CCRC Tulsa (Centrum wspierania rozwoju dziecka) pod hasłem A World of Possibilities: It All Starts Here (Świat możliwości: wszystko zaczyna się tutaj).

Wśród prelegentów znaleźli się specjaliści ze Stanów Zjednoczonych, Nowej Zelandii, Izraela oraz Polski. Tematy wystąpień i warsztatów koncentrowały się na szerzeniu podejścia bazującego na szacunku i miłości w pracy z dziećmi 0- 3 r. życia. Oto najważniejsze wnioski:

  1. Praca z dzieckiem musi opierać się na relacji.
  2. Podstawową potrzebą dzieci jest zabawa.
  3. W naszej pracy niezwykle istotny jest szacunek do osób, miejsc, przedmiotów.
  4. W ruchu nasz mózg pracuje bardziej efektywnie.
  5. Od pierwszych dni życia dziecka powinniśmy stawiać na wspieranie rozwoju komunikacji przez budowanie samoświadomości, dawanie wyborów.
  6. Każdy nauczyciel, terapeuta, opiekun może być leaderem.

Tematy moich prezentacji:

  1. Nasze dzieci dzisiaj. – Prezentacja ukazująca specyfikę zmian wpływających na rozwój dziecka w 21-wszym wieku.
  2. Drzewo życia: wspieranie rozwoju funkcji wykonawczych u małych dzieci.

Podzielę się tematyką pierwszej z prezentacji, w której skupiłam się na przedstawieniu zagrożeń korzystania z urządzeń mobilnych przez małe dzieci. Prezentowane dane opierałam między innymi na wnioskach przedstawionych w kampanii „Mama, Tata, Tablet” Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę- dawniej Fundacji Dzieci Niczyje.

PREZENTACJA – NASZE DZIECI DZISIAJ

W tym głośnym i szybkim świecie często gubimy właściwy kierunek. Dużo energii wkładamy w planowanie naszej przyszłości- przyszłości naszych dzieci. Wybór przedszkola jest dziś niemal tak ważny jak decyzja o odpowiednim Uniwersytecie. Koncentrując się na tym, co będzie JUTRO ignorujemy to, co sprawia że nasze dzieci są zaangażowane, ciekawe, zadowolone, smutne, zaskoczone lub złe- DZISIAJ. Gdy rodzice myślą o przyszłości- dzieci zwyczajnie chcą być dziećmi.

To właśnie dzisiaj możemy zrobić coś dla naszych pociech, spędzając z nimi więcej czasu i pamiętając o realizacji ich podstawowych potrzeb- tu i teraz. Niestety patrząc na statystyki pokazujące, w jaki sposób dzieci spędzają czas wolny w świecie przepełnionym stymulacją i ekranami, w dobie rozwoju technologii – wniosek sam się nasuwa- CZAS NA ZMIANY!

Moje zmartwienia dotyczą kontaktu dzieci z urządzeniami mobilnymi od pierwszych dni życia. W internecie mnóstwo jest reklam specjalnych tabletów dla najmłodszych opatrzonych hasłami: „możesz utrzymać  ich uwagę przez godziny- dzięki specjalnym grom i aplikacjom”; „to jest tak wygodne rozwiązanie: dzieci są zainteresowane aplikacją, więc nie płaczą, są spokojne podczas podróży lub zakupów”, „smartfony są prawdziwymi wybawicielami podczas podróży”. Szukając aplikacji dla dzieci przed 3 rokiem życia- możemy wybierać pośród setek proponowanych produktów- oczywiście wszystkie mają walory edukacyjne. Dzieci dwuletnie budują wieżę na tablecie- ale nie potrafią dobrze chwycić drewnianego klocka. Coraz częściej obserwuje się u małych dzieci: zaburzony kontakt, opóźnienia w  rozwoju komunikacji, problemy w zakresie motoryki,  obniżoną samokontrolę, trudności z zasypianiem. Przyczyna może być bardzo prosta- niewystarczająca ilość- realnej zabawy z rodzicami/ opiekunami; mało czasu spędzanego w ruchu. Pojęcie „dzieci tabletowe” pojawiało się już kilka razy w mediach, między innymi dr Michał Wroniszewski wskazywał na ryzyko błędnej diagnozy spektrum autyzmu u dzieci, których podstawową zabawką jest tablet. Pracując na co dzień z dziećmi, których rozwój przebiega dysharmonijnie, zauważam, że problem nasila się z każdym rokiem.

Ogromną trudnością okazuje się fakt, iż korzystanie z urządzeń mobilnych jest silnie uzależniające. Wystarczy rozejrzeć się wokół, w pracy, w mieście, w metrze, w restauracji, w domu- zawsze towarzyszy nam nasz przyjaciel – smartfon. Niektórzy przyznają, że nie rozstają się z nim nawet w nocy. Nie jest więc zaskoczeniem, że dziecko które posmakowało tej „niezwykłej” stymulacji będzie się domagało więcej. Choć wiele mówi się o tym, że najmłodszym dzieciom nie służy zabawa na tabletach, smartfonach, czy godziny spędzone przed ekranem- coraz więcej rodziców posiłkuje się „niezawodną, podręczną nianią”.

By pokazać nasilenie problemu przedstawiłam wnioski z trzech badań:

  1. Korzystanie z urządzeń mobilnych przez małe dzieci w Polsce. – Agnieszka Bąk, Fundacja Dzieci Niczyje 2015 (obecnie Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę)

Wyniki (kwestionariusz on-line dla rodziców 1011 dzieci w wieku 6 miesięcy do 6,5 roku):
– 64% dzieci od 6 miesięcy do 6,5 roku korzysta z urządzeń przenośnych: 43% w wieku 1-2 lat ; 62%  w wieku 3-4 lat

– 30% 1-2-latków używa urządzeń przenośnych każdego dnia

– 25% badanej grupy korzysta z mobilnych urządzeń na co dzień

– 26% dzieci ma własne urządzenia mobilne

– 79% dzieci korzysta z tabletu lub smartfona do oglądania filmów, a 62% do gry lub używania aplikacji na swoich urządzeniach

– Jednorazowo dzieci spędzają około 1 godziny na urządzeniach mobilnych

– 69% rodziców pozwala swoim dzieciom korzystać z urządzeń przenośnych w celu wykonywania własnych zadań

– 49% rodziców pozwala swoim dzieciom korzystać z tabletów lub smartfonów jako nagrody

– 62% rodziców zawsze lub prawie zawsze towarzyszy swoim dzieciom przy użyciu urządzeń mobilnych,

– 63% dzieci korzystało z urządzeń bez określonego celu.

  1. Rola rodziców i mediacji rodzicielskiej w korzystaniu z urządzeń mobilnych przez dzieci w wieku 0-3 lat: postawy i praktyki rodziców estońskich. -Elyna Nevski, Andra Siibak, Instytut Studiów Społecznych, Uniwersytet Tartu, Tartu, Estonia 2016

Wyniki badania (kwestionariusz dla rodziców 400 dzieci w wieku 0-3):

– 49,5% dzieci w wieku 0-3 lat może korzystać z urządzeń inteligentnych

– Najczęściej używanymi urządzeniami mobilnymi wśród niemowląt i małych dzieci są smartfony i tablety, używane każdego dnia odpowiednio przez 39,4 i 25,2% dzieci w wieku 0-3 lat

– Częstotliwość korzystania z ekranu dotykowego wśród dzieci wzrasta wraz z wiekiem

– Ponad połowa respondentów (56%) zainstalowała 5-9 aplikacji w smartfonach lub tabletach (28,8%), a 40% z tych aplikacji zostało zgłoszonych do zainstalowania z myślą o ich małych dzieciach. Głównym powodem (31,3%) dla instalacji tych aplikacji według rodziców były uznane korzyści edukacyjne tych aplikacji

  1. Pierwsza ekspozycja i używanie mobilnych urządzeń przez małe dzieci. -Hilda K. Kabali, Matilde M. Irigoyen, Rosemary Nunez-Davis, Jennifer G. Budacki, Sweta H. Mohanty, Kristin P. Leister, Robert L. Bonner Jr, Amerykańska Akademia Pediatrii 2014 r

Wyniki badania (badanie przekrojowe: kwestionariusz dla rodziców 350 dzieci w wieku od 6 miesięcy do 4 lat):

– Prawie wszystkie dzieci (96,6%) korzystały z urządzeń przenośnych, a większość z nich korzystała z nich przed  1 rokiem życia (52% oglądało telewizję, 36% używało ekranu dotykowego, 24% dzwoniło do kogoś, 15% używało aplikacji i 12% korzystało z gier)

– Powody, dla których rodzice dają dzieciom do zabawy urządzenia mobilne: porządki domowe (73%), codzienne zajęcia (60%), by uspokoić dziecko (65%), by położyć dziecko spać(29%)

– Czas spędzony na urządzeniach wzrastał wraz z wiekiem, z 26% 2-latków i 38% 4-latków używających urządzeń przez co najmniej godzinę dziennie.

Podsumowując powyższe badania, warto podkreślić wyniki wspólne dla wszystkich trzech raportów:
– Większość dzieci zaczęła używać urządzeń mobilnych przed 1 rokiem życia.

– Najpopularniejszymi urządzeniami wśród niemowląt i małych dzieci są smartfony i tablety.

– Częstotliwość korzystania z ekranu dotykowego wśród dzieci wzrasta wraz z wiekiem.

– Większość rodziców pozwala swoim dzieciom korzystać z urządzeń mobilnych w celu wykonywania własnych zadań.

Temat podczas konferencji wzbudził sporo refleksji i dyskusji. Dzisiaj zmierzamy w kierunku, w którym każdy w mniejszym lub większym stopniu potrzebuje korzystać z urządzeń mobilnych- zarówno dorośli- jak i dzieci. Fakt ten nie daje nam jednak prawa do zabierania dzieciom realnej zabawy i czasu spędzonego z rodziną, gdy mogą naturalnie rozwijać umiejętności społeczne, kreatywność, pewność siebie. Kontakt z mediami jest nieunikniony- natomiast rodzice i opiekunowie często nie zdają sobie sprawy z konsekwencji zastępowania zabawy i ruchu na świeżym powietrzu przez „edukacyjne aplikacje”.

Podsumowując badania zaprezentowałam film  „Homo tabletis”, pokazujący zagrożenie oraz zawierający proste wskazówki dla rodziców, którzy chcą, by dziecko korzystało z urządzeń mobilnych.

Jak nie być „tabletowym rodzicem”:

-poczekać minimum do 2 roku życia z udostępnieniem dziecku tabletu lub smartfona,

-być obecnym podczas tej zabawy, rozmawiać o niej,

– ograniczyć czas zabawy do 15 minut jednorazowo, 30 minut dziennie,

– zadbać o dobór treści,

– pamiętać, że korzystanie z urządzeń mobilnych przed snem dodatkowo pobudzi dziecko.

Wiele aplikacji nie jest określane przez twórców, dla jakich dzieci zostały zaprojektowane. Większość, z których korzystają już roczne dzieci przeznaczona jest dla wieku powyżej czerech lat.

Jak zatem ostrzegać/ informować rodziców? Kampanie i filmy, pokazujące problem wciąż powstają. Czy jesteśmy w stanie zatrzymać tę falę? Na zakończenie wspólnie z uczestnikami konferencji zastanawialiśmy się nad możliwymi rozwiązaniami, które mogłyby zmniejszyć istniejący problem- zbyt wczesnego udostępniania dzieciom urządzeń mobilnych oraz czasu spędzanego w ten sposób. Powstało kilka pomysłów, ale czekam na kolejne!

Jeżeli Ty masz dobry pomysł -jakie zmiany są potrzebne- jak możemy je wprowadzić w życie- zachęcam do kontaktu!

Literatura:

  1. Korzystanie z urządzeń mobilnych przez małe dzieci w Polsce. – Agnieszka Bąk, Fundacja Dzieci Niczyje 2015 (obecnie Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę)
  2. Rola rodziców i mediacji rodzicielskiej w korzystaniu z urządzeń mobilnych przez dzieci w wieku 0-3 lat: postawy i praktyki rodziców estońskich. -Elyna Nevski, Andra Siibak, Instytut Studiów Społecznych, Uniwersytet Tartu, Tartu, Estonia 2016
  3. Pierwsza ekspozycja i używanie mobilnych urządzeń przez małe dzieci. -Hilda K. Kabali, Matilde M. Irigoyen, Rosemary Nunez-Davis, Jennifer G. Budacki, Sweta H. Mohanty, Kristin P. Leister, Robert L. Bonner Jr, Amerykańska Akademia Pediatrii 2014 r